Iha okaziaun ne’e, Vise-Primeiru-Ministru hala’o audiénsia kortezia ho Prezidente no CEO K-water, Sr. Yun Seogdae, no prezide serimónia asinatura Memorandu de Entendimentu (MoU) kona-ba Kooperasaun ba Redusaun Gás Efeitu Estufa entre Timor-Leste no K-water. Ajenda ne’e kontinua ho vizita téknika ba instalasaun xave sira, inklui barajen idroeletrika.
Vise-Primeiru-Ministru hato’o apresiasaun kle’an ba simu ksolok ne’e no foka katak asinatura MoU ne’e marka pontu de partida importante hodi transfere koñesimentu no teknolojia avansada Korea nian ba Timor-Leste, liuliu iha jestaun bee, enerjia renovável, no konstrusaun infraestrutura ne’ebé reziliente hasoru mudansa klimátika.
Governante Timoroan subliña mós importánsia atu habelar parseria ne’e ba setór sira seluk ne’ebé relevante ba dezenvolvimentu nasionál, hanesan ekoturizmu, prezervasaun ambientál, mitigasaun dezastre naturais no jestaun mota hodi prevene inundasaun, hodi loke dalan ba empreza Koreana sira atu investe iha Timor-Leste.
MoU ne’e sai matadalan prátiku ba implementasaun projetu kooperasaun téknika no dezenvolvimentu kapasidade institusionál iha futuru badak.
Iha programa ofisiál tomak ne’e, S.E. Vise-Primeiru-Ministru hetan akompañamentu másimu husi Embaixadór Timor-Leste ba Repúblika Korea, António de Sá Benevides, Primeiru Sekretáriu Hugo Immanuel Garcia, no Ataxé Justisa Octávia Soares.
Acolhido como Convidado de Honra, o governante reuniu-se com o Presidente e CEO da K-water, Sr. Yun Seogdae, e presidiu à Cerimónia de Assinatura do Memorando de Entendimento (MoU) sobre Cooperação para a Redução de Gases com Efeito de Estufa em Timor-Leste. O programa incluiu ainda uma visita técnica às infraestruturas de ponta da corporação, designadamente aproveitamentos hidroelétricos.
Durante as consultas bilaterais, o governante expressou elevado apreço pela hospitalidade e enalteceu o acordo como um instrumento catalisador para a transferência de tecnologia de ponta sul-coreana nas vertentes de gestão inteligente da água, produção energética renovável e combate aos efeitos das alterações climáticas.
S.E. Francisco Kalbuadi Lay assinalou que o objetivo estratégico de Timor-Leste passa por expandir a cooperação aos domínios do ecoturismo sustentável, contenção de cheias e investimento industrial limpo, promovendo ativamente a entrada de empresas sul-coreanas em consórcios de desenvolvimento sustentável no país.
O memorando consagra um compromisso pragmático para o desenvolvimento de programas-piloto conjuntos e reforço da capacitação técnica nacional.
A delegação ministerial foi coadjuvada em todos os momentos pelo Embaixador António de Sá Benevides, pelo Primeiro-Secretário Hugo Immanuel Garcia e pela Adida de Justiça Octávia Soares.
The official visit featured a high-level courtesy call on K-water President & CEO Mr. Yun Seogdae, followed by the formal signing ceremony of a Memorandum of Understanding (MoU) on Cooperation for Greenhouse Gas Reduction in Timor-Leste. The programme concluded with an inspection tour of K-water’s core operational facilities, including a major hydroelectric dam.
During the consultations, the Vice-Prime Minister conveyed Timor-Leste’s keen interest in absorbing South Korea’s cutting-edge engineering capabilities in integrated water resources management, digital dispatch systems, and renewable hydropower generation. He commended the agreement as an actionable springboard for sustainable modernization.
H.E. Kalbuadi Lay emphasized his multi-ministerial mandate, proposing that the bilateral alliance expand into flood mitigation, ecotourism, nature conservation, and clean energy investments, inviting forward-looking Korean public enterprises and private partners to take part in national development projects.
The signed agreement lays down an immediate operational roadmap for sustainable technology deployment and high-level technical training.
H.E. António de Sá Benevides, Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of Timor-Leste to Korea, accompanied the Vice-Prime Minister throughout the mission, together with First Secretary Hugo Immanuel Garcia and Justice Attaché Octávia Soares.
칼부아디 라이 부총리는 윤석대 한국수자원공사 사장과의 고위급 환담에 이어, 양 기관 간 ‘동티모르 온실가스 감축 협력 양해각서(MoU)’ 체결식에 임석했다. 이후 수력발전 댐을 비롯한 공사의 주요 수자원 관리 시설을 직접 둘러보며 실무 시찰을 진행했다.
환담에서 부총리는 한국수자원공사의 환대에 깊은 사의를 표하며, 이번 MoU 체결이 대한민국의 선진 수자원 인프라 기술과 운영 경험을 공유받는 실질적인 교두보가 될 것이라고 강조했다.
아울러 부총리는 이번 협력이 수자원 관리를 넘어 수력발전, 신재생에너지 전환, 생태관광, 홍수 예방 방재 인프라 등 경제·환경 전반으로 확장되기를 희망하며 한국 유관 기업들의 활발한 참여를 요청했다.
이번 양해각서는 양국 간 기후위기 대응과 인프라 현대화를 이끌 구체적인 실무 프로젝트의 출발점이 될 것으로 기대된다.
이날 모든 공식 일정에는 안토니오 데 사 베네비데스 주한 동티모르 대사, 우고 임마누엘 가르시아 1등 서기관, 옥타비아 소아레스 법무관이 전 일정 수행 및 배석했다.